ekonomi.org.tr
Haberekonomi.org.trİşgücü · Büyüme

Telefonlar Kilitlendi, Sınav Başarısı Pek Değişmedi

ABD’de kilitli telefon kılıflarına geçen okullarda öğretmenlerin bildirdiği ders içi kişisel telefon kullanımı %61’den %13’e geriliyor. Yeni QJE araştırması, bu büyük düşüşe rağmen ortalama sınav başarısında belirgin bir sıçrama bulmuyor. İlk uygulama yılı disiplin açısından da sancılı.

Sınıfta kitap ve defterleriyle çalışan öğrencilerin önünde, masa üzerinde manyetik düğmeyle kapatılmış bir telefon kılıfı.
Illustration: ekonomi.org.tr

Telefonu kilitlemek mümkün. Peki daha iyi sınav sonuçları da aynı kılıftan çıkar mı? ABD’deki okulları inceleyen yeni bir araştırma, bu iki sonucu ayırıyor: ders sırasında telefon kullanımı sert biçimde azalıyor, ortalama sınav başarısında ise belirgin bir artış görülmüyor. 1

Quarterly Journal of Economics’te 30 Ekim’de çevrimiçi yayımlanan çalışma, genel bir yasak tartışmasından çok somut bir uygulamayı inceliyor. Yondr sisteminde öğrenciler telefonlarını manyetik kilitli bir kılıfa koyuyor; kural olarak okul günü bitene kadar cihazlarına erişemiyor. Araştırmanın sorusu açık: Bu kısıtlama telefon kullanımını gerçekten azaltıyor mu ve azalma öğrenmeye, devam durumuna, disipline ve öğrencilerin iyi oluşuna nasıl yansıyor? 1

Hunt Allcott, Jason Baron, Thomas Dee, Angela L. Duckworth, Matthew Gentzkow ve Brian Jacob; kılıf sağlayıcısının kayıtlarını, öğretmen anketlerini, telefonlardan gelen konum sinyallerini, standart sınav sonuçlarını ve okul kayıtlarını bir araya getiriyor. Sınav örnekleminde 2023–2025 eğitim yıllarında sisteme geçen 1.778 okul ile 42.919 karşılaştırma okulu bulunuyor. Öğretmen anketinde yaklaşık 108 bin yanıt var. Bunlar aynı öğrencileri izleyen tek bir veri seti değil; her sonuç, ilgili verinin bulunduğu okullar üzerinden inceleniyor. 1

Telefon Kullanımı Azalıyor, Öğretmenler Daha Memnun

En çarpıcı değişim öğretmenlerin anlattığı sınıf ortamında. Kilitli kılıf uygulayan okullarda, ders sırasında kişisel amaçlarla telefon kullandığı bildirilen öğrencilerin payı yaklaşık %61’den %13’e geriliyor. Düşüş 48 yüzde puan. Öğretmenlerin telefon politikasına verdiği ortalama memnuniyet puanı da 100 üzerinden yaklaşık 26’dan 75’e yükseliyor. 1

Şekil III A: Kilitli kılıf uygulayan ve diğer okullarda öğretmenlerin bildirdiği politika memnuniyeti, ders içi kişisel telefon kullanımı ve dersler arasındaki telefon kullanımı; uygulama öncesi ve sonrası sütunlarla gösteriliyor.
1. Telefon Kullanımında Büyük Düşüş Özgün Şekil III, Panel A; PDF s.40, yazma s.38. Öğretmenler mevcut durumu ve politika değişikliğinden önceki durumu bildiriyor. Memnuniyet 0–100 puanlık derecelendirmedir; memnun öğretmenlerin oranı değildir. Betimleyici karşılaştırmadır; sütunlar tek başına nedensel etkiyi göstermez. Kaynak: Allcott ve diğerleri (2026), QJE, CC BY 4.0. Özgün şekilden panel kesiti; eksen ve lejant korunmuştur. 1 4 Büyüt

Bu sayılar öğretmenlerin bugüne ve geçmişe ilişkin değerlendirmelerine dayanıyor; tek başına nedensel etki hesabı değiller. Ancak başka bir veri kaynağı da telefon erişiminin azaldığını gösteriyor: uygulamanın üçüncü yılında okul saatlerindeki GPS etkinliği yaklaşık %30 düşüyor. GPS sinyali ekran süresiyle aynı şey değil; yetişkinlerin cihazlarını ve arka planda oluşan sinyalleri de kapsıyor. İki kaynağın aynı yönde hareket etmesi, kılıfların erişimi fiilen sınırladığını destekliyor. 1

Sınavlarda Beklenen Sıçrama Yok

Araştırmacılar, uygulamaya geçen okullardaki değişimi karşılaştırma okullarındaki değişimle kıyaslıyor. Matematik ve İngilizce okuma-yazma (ELA) sınavları birlikte ele alındığında ortalama etki sıfıra çok yakın. Tahminler, büyük bir ortalama kazanımın görülmemesini yalnızca veri yetersizliğiyle açıklamayı da güçleştirecek kadar hassas. Yazarlar yaklaşık 0,007 öğrenci standart sapmasından büyük ortalama kazanımları dışlayabiliyor; bu oldukça küçük bir eşik. 1

Şekil V A: Tüm örneklemde uygulama öncesi ve sonrası ortalama sınav puanı etkisi; tahminler genel olarak sıfır çizgisine yakın.Tüm OkullarBüyüt ↗
Şekil V B: Liselerde uygulama sonrası birleşik sınav puanı tahminleri ve güven aralıkları; pozitif tahminlerde belirsizlik bulunuyor.LiselerBüyüt ↗
Şekil V C: Ortaokullarda uygulama sonrası birleşik sınav puanı tahminleri küçük negatif yönde.OrtaokullarBüyüt ↗
2. Daha Az Telefon, Her Yaşta Daha Yüksek Başarı Demek Değil Özgün Şekil V, Paneller A–C; PDF s.42, yazma s.40. Dikey eksen okul düzeyinde standart sapma; yatay eksen uygulamaya geçişe göre yıl. 0 ilk uygulama yılıdır; −1 referans yıldır. Noktalar tahminleri, bantlar tahminlerdeki belirsizliği gösterir. Liseler paneli tüm testlerin birleşik sonucudur; yalnızca matematik etkisi değildir. Kaynak: Allcott ve diğerleri (2026), QJE, CC BY 4.0. Paneller özgün şekilden ayrı kesitler olarak sunulmuştur. 1 4

Yaş grupları arasında farklılıklar var. Liselerde matematikte küçük bir kazanım bulunurken ortaokullarda küçük olumsuz tahminler öne çıkıyor. Matematikteki lise–ortaokul farkı istatistiksel olarak daha belirgin; tüm testlerin birleşik sonucunda ise iki grup arasındaki fark kesinleşmiyor. Bu nedenle çalışma, her yaşta ve her derste aynı sonucu veren bir politika anlatmıyor. 1

İlk Yılın Disiplin Bedeli

Disiplin grafiği de kesintisiz bir iyileşme göstermiyor. İlk uygulama yılında disiplin olayları artıyor. Yazarlar, disiplin endeksindeki bu artışın büyüklüğünü başlangıç düzeyine göre okul içi veya okul dışı uzaklaştırma oranlarında yaklaşık %15 artışa eşdeğer buluyor. Bu, 15 yüzde puanlık artış demek değil. Sonraki yıllarda disiplin etkisi sönümleniyor. 1

Şekil IV A: Disiplin endeksinin ilk uygulama yılında yükseldiği, daha sonraki yıllarda tahmini etkinin azaldığı olay çalışması grafiği; noktalar ve belirsizlik bantları.
3. İlk Yılda Disiplin Olayları Artıyor Özgün Şekil IV, Panel A; PDF s.41, yazma s.39. Dikey eksen standartlaştırılmış disiplin endeksi; yatay eksen uygulamaya göre yıl. 0 ilk uygulama yılıdır; −1 referans yıldır. Noktalar tahminleri, bantlar tahminlerdeki belirsizliği gösterir. %15, yazarların uzaklaştırma oranlarının başlangıç düzeyine göre yaptığı büyüklük karşılaştırmasıdır; grafiğin birimi yüzde değildir. Kaynak: Allcott ve diğerleri (2026), QJE, CC BY 4.0. Özgün şekilden panel kesiti. 1 4 Büyüt

Öğrencilerin bildirdiği iyi oluşta da ilk yıl düşüş, daha sonra toparlanma işaretleri var. Ancak buradan aynı öğrencilerin zamanla alıştığı sonucunu çıkarmak mümkün değil: ilk düşüş daha çok 2025’te başlayan okullardan, sonraki iyileşme ise 2023’te başlayan okullardan geliyor. Devam oranında da belirgin bir iyileşme saptanmıyor. 1

Çalışma rastgele atamalı bir deney değil. Okullar sisteme kendi kararlarıyla geçiyor; araştırmacılar okul özelliklerini ve uygulama öncesi eğilimleri dikkate alarak karşılaştırmayı güçlendiriyor. Karşılaştırma okullarında da başka telefon kısıtlamaları bulunabiliyor. Yine de sonuçlar bütün telefon yasaklarını değil, bu kilitli kılıf sisteminin olağan uygulamasını ve en fazla ilk üç uygulama yılını kapsıyor. Türkiye için doğrudan bir etki hesabı sunmuyor. 1

Araştırmanın okul tartışmasına katkısı, hedefi daha açık koymak. Ders sırasında telefona erişimi azaltmak, ölçülebilir bir sonuç. Aynı uygulamanın tek başına ortalama sınav başarısında belirgin bir sıçrama yaratacağı beklentisi ise bu verilerle desteklenmiyor. 1

ekonomi.org.tr yayını: 1 Kasım 2026. QJE çevrimiçi yayın tarihi: 30 Ekim 2026; incelenen kabul edilmiş yazmanın tarihi: Eylül 2026. Kaynak notu: Makalenin kabul edilmiş yazmasının ana metni, ilgili tabloları ve şekilleri incelendi. Çevrimiçi yayın tarihi yayımcı metaverisiyle doğrulandı. Şekiller CC BY 4.0 lisansıyla, özgün panel kesitleri ve Türkçe açıklamalarla sunuluyor. Veri ve kod paketi ayrıca yeniden çalıştırılmadı.

Kaynaklar

  1. Hunt Allcott, Jason Baron, Thomas Dee, Angela L. Duckworth, Matthew Gentzkow ve Brian Jacob, “The Effects of School Phone Bans: National Evidence from Lockable Pouches”, The Quarterly Journal of Economics, 30 Ekim 2026
  2. Yayımcı sayfası ve kabul edilmiş yazma
  3. Araştırmanın veri ve kod paketi, Harvard Dataverse
  4. Şekillerin yeniden kullanım lisansı: Creative Commons Attribution 4.0

Güncel’e dön

Aynı gün yayımlananlar